The President of Malta

Speech by His Excellency George Vella during the awarding of the Gold Medal ‘Tribute to the Maltese Academy’ to Professor Albert Borg, San Anton Palace, 14 November 2022, (Speech in MT)

Dott. George Farrugia, President tal-Akkademja tal-Malti,

Sinjuri,

Għeżież membri tal-Akkademja tal-Malti,

Nistqarr magħkom li l-ewwel darba li sirt naf lill-Prof. Albert Borg kien meta ġejna biex inniedu l-Kampanja għall-Ilsien Malti fl-2020.

Kif tafu, sa mill-ewwel indirizz li għamilt lill-poplu Malti meta sirt President, l-ilsien Malti kien fost l-impenji li ħassejtni fid-dmir li nagħti prijorità, kif fissirt magħkom drabi oħra f’ħafna okkażjonijiet differenti. Jiena nemmen li għandna lkoll neżaminaw u nixtarru x’inhuma l-isfidi li qed iħabbat wiċċu magħhom ilsienna, nagħrfu x’inhuma l-problemi u nsibu, jekk nistgħu, is-soluzzjonijiet. Il-mistoqsijiet li qara l-Professur Farrugia, minn Cremona, huma validi llum. Però ċ-ċirkustanzi huma totalment differenti. L-aħħar darba konna qed nitkellmu jiena u l-mara, qiegħda tagħmel ċertu visti fl-iskejjel minħabba l-Piggy Bank Campaign, u qed jistqarru magħha li ma tistax titkellem bil-Malti fil-klassi għax f’ħafna klassijiet il-maġġoranza mhumiex Maltin. Jiġifieri mhux qed ngħid li m’għandniex nużaw il-Malti imma rridu anki naraw din ir-realtà li tiffittja ċ-ċirkustanzi li għandna llum il-ġurnata. Li hija xi ħaġa li f’ċertu skejjel, ovvjament, hija ħafna aktar akuta minn skejjel oħra.

Il-kampanja ‘L-Ilsien Malti għal Qalbi’ kellha tkun l-azzjoni u l-impenn li qegħdin nieħdu matul il-Presidenza sabiex inwasslu messaġġ bżonjuż u meħtieġ. Ilsienna jenħtieġ li nagħrfu nużawh tajjeb. Nerġa’ ntenni dak li għidt żmien ilu fit-tnedija ta’ din il-kampanja li din il-ħidma għandha twassal biex il-Maltin u l-Għawdxin japprezzaw iżjed l-ilsien Malti, element ewlieni tal-identità tagħna, u jħossuhom komdi jużawh mal-pubbliku, kemm fit-taħdit tagħhom, kif ukoll fil-kitba. U jiena dejjem kont ngħid: nużaw il-Malti tajjeb, u nużaw tajjeb il-Malti. Li huma żewġ affarijiet totalment differenti imma kumplimentari.

Jiena ma stajtx ma nibdiex billi nsemmi dan kollu għaliex l-għan aħħari ta’ din is-serata hu l-għoti tal-midalja tad-deheb lil dik il-persuna li tul ħajjitha ħadmet bis-sħiħ, u rajnieh fil-filmat, u tat kontribut eċċezzjonali biex jiżdied l-interess kemm akkademiku kif ukoll letterarju fi lsienna u huwa ħolqa minn din is-sensiela ta’ inizjattivi li għalihom qiegħda tikkontribwixxi wkoll il-Presidenza. L-iskop aħħari tiegħi huwa li nwasslu messaġġ ċar u mingħajr ekwivoku dwar l-importanza tal-ilsien Malti.  

Kif stajtu taraw matul il-programm li tħejja llejla, il-Prof. Albert Borg jixraqlu tassew li jidħol f’din ix-xirka ta’ Akkademiċi tal-Malti Onorati, aktar u aktar meta wieħed iżomm f’moħħu li mal-mixja tas-snin huwa ħadem u stinka mingħajr wisq daqq tat-trombi, fis-skiet tal-istudju tiegħu, mal-istudenti u l-kollegi tiegħu, u l-mara tiegħu, jirriċerka, jeduka u jxerred it-tagħrif u t-tagħlim.

Sa mill-ewwel riċerka tiegħu l-Prof. Borg ippropona reviżjoni xjentifika tal-ortografija Maltija. Aktar tard akkwista dottorat b’teżi li eżaminat ir-relazzjoni tal-kategoriji tat-temp u tal-aspett kif tinsab imfissra fil-morfoloġija inflettiva tal-verb Malti.

Flimkien ma’ kollegi oħra waqqaf l-Istitut tal-Lingwistika fl-Università ta’ Malta u mexxieh minn Novembru tal-1994 sa Settembru tal-2008.

Kif stajna lkoll naraw u napprezzaw, apparti t-tagħlim, il-Prof. Borg stinka biex l-istudju tal-Malti jitpoġġa f’kuntest iktar wiesa’ f’kollaborazzjoni sfiqa ma’ entitajiet kemm lokali kif ukoll barra minn Malta. Dan minbarra l-pubblikazzjonijiet f’ismu, u ħafna xogħlijiet oħra flimkien ma’ studjużi minn oqsma differenti tal-Lingwistika. Kien wieħed mill-ewwel membri tal-AIDA, (l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tad-Djaletti tal-Għarbi) u għen fit-twaqqif tal-Għaqda Internazzjonali tal-Lingwistika Maltija. Hu wkoll kien il-President tal-Akkademja tal-Malti minn Awwissu tal-2018 sa Lulju tal-2019. Kien f’dan il-perjodu li appuntu jien sirt naf lill-Prof. Albert Borg.

Għandi pjaċir ninnota li issa l-Professur Borg se jiżdied mal-lista twila ta’ persunaġġi prominenti rikonoxxuti għal ħidmiethom mill-Akkademja tal-Malti li fost dawn insibu wkoll nies bħall-Prof. Oliver Friggieri, il-Mons. Lawrenz Cachia, Trevor Żahra, Victor Fenech, Lina Brockdorff u l-Prof. Manwel Mifsud.

Illum qegħdin nagħtu għarfien mistħoqq għall-karriera twila mogħtija għall-imħabba tal-Malti.

Grazzi, Prof. Albert Borg, tal-viżjoni u l-ħidma tiegħek b’risq il-Malti. Ħafna drabi nies bħalek issibhom jaħdmu id f’id ma’ nies oħra mingħajr wisq protagoniżmu, dedikati tant li wara għexieren ta’ snin ta’ ħidma jkun jixirqilhom dan il-ġieħ f’ħajjithom – apprezzament ċkejken, verament, imma sinċier għal min tabilħaqq jagħraf is-siwi li jsaħħaħ l-ilsien li tagħtu ommu għax fih hemm ir-ruħ u l-għeruq ta’ nisel art twelidu.

Grazzi ħafna tal-attenzjoni tagħkom.

_____________________________

Skip to content