The President of Malta

Speech by His Excellency George Vella, President of Malta, during the inauguration of the memorial to Grand Master Antoine De Paule and the embellishment of the courtyard at Sant’Anton Palace, 3rd February 2024. (Speech in MT)

Mistednin Distinti,

Sa mill-ewwel ġimgħat minn meta dħalt għall-ewwel darba fir-residenza uffiċjali tal-Presidenza, ħassejt il-ħtieġa li ġrajjiet dan il-Palazz ikunu ferm aktar magħrufa, studjati u kkommemorati. Fassalna pjan ta’ ħidma biex fuq medda ta’ sena xprunajna riċerka fil-fond dwar l-oriġini tal-Palazz ta’ Sant’Anton u l-mod kif l-istorja u l-milja taż-żmien biddluh u għaddewh lilna fil-forma u l-istat li ngawduh illum.

Jiddispjaċini ngħid li apparti l-inventarju li jelenka l-għamara, il-pitturi, fided, u artikli oħra, kważi ma sibna xejn dwar l-istorja tal-Palazz bħala stationery jew dokumenti, jew dettalji ta’ dak li kien jiġri fil-Palazz matul is-snin.

Konxji tal-fatt li l-Palazz ta’ Sant’Anton hu wieħed minn tliet palazzi li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-ogħla Uffiċċju tal-istat u li lkoll jaqdu funzjoni statali importanti, b’kollaborazzjoni ma’ TVM, xprunajna sensiela ta’ programmi qosra u edukattivi fuq medda ta’ tliet snin, b’kull sena dedikata lil palazz partikolari. Din is-sensiela, li tiġbor ftit anqas minn numru sabiħ ta’ 120 programm, ser tibqa’ riżors importanti għal dawk kollha li jfittxu aktar għarfien dwar it-tliet Palazzi tal-Uffiċċju tal-President.

Ftit tal-ġranet ilu, kelli l-okkażjoni li ninawgura x-xogħol estensiv ta’ restawr li sar fil-Palazz tal-President fil-Belt Valletta, dak l-istess Palazz li nsejħulu l-Palazz tal-Gran Mastru minkejja li llum jaqdi l-funzjoni u l-ħtiġijiet tal-ogħla Uffiċċju tal-istat – dik tas-sede uffiċjali tal-President tar-Repubblika.

Jibqa’ l-fatt li dan il-ġojjell ta’ arkitettura u arti huwa wirt l-Ordni ta’ San Ġwann, u l-Gran Mastri ta’ dan l-Ordni li għal snin twal għamlu Malta darhom.

L-għarfien aktar fond tal-istorja, ta’ min aħna, u ta’ dak kollu li wasal għandna mill-ibgħad żminijiet, kien xprun importanti għal aktar riċerka tul il-Presidenza tiegħi. Iżda lil hinn mill-għarfien tal-istorja, il-ħidma ffokat ukoll fuq it-tifsira ta’ dan il-wirt kulturali, il-funzjoni tiegħu u t-tifsira jew sinifikat li nistgħu nisiltu minnu llum u l-apprezzament li kien jixraqlu jingħata.

Sant’Anton, flimkien mal-Palazzi Presidenzjali l-oħra, hu legat tal-Gran Mastri tal-Ordni ta’ San Ġwann. Bla dubju ta’ xejn, il-Gran Mastru De Paule kien dak li kabbar u xettel dan il-Palazz bl-imsaġar tal-madwar, fejn ġenerazzjonijiet ta’ siġar li għadhom sal-lum iroddu l-larinġ u ċ-ċitru li kienu ta’ spiss rigal mogħti lil dinjitarji u renjanti. Ħassejt maż-żmien li l-Palazz ħtieġlu wkoll ikollu daħla dinjituża li torbot l-istorja tiegħu mal-preżent, u l-funzjoni li l-Palazz ta’ Sant’Anton qiegħed jaqdi bħala wieħed minn tliet Palazzi Presidenzjali.

Dan kien il-punt tat-tluq tal-proġett li qegħdin ninawguraw illum, lejliet tmiem il-Presidenza tiegħi. Hekk kif qed niċċelebraw l-oriġini tal-Palazz fil-figura tal-Gran Mastru Antoine De Paule u ħidmietu, qegħdin inroddu lil dan il-Palazz daħla dinjituża li tixhed l-istorja twila tiegħu li għadha tiġġedded sal-lum.  

Kull president maħtur mill-1974, wiret, f’isem il-poplu Malti, dan il-wirt kulturali li għaraf ixettel dan il-Gran Mastru. Mil-lum, l-istorja ta’ dan il-Palazz ta’ Sant’Anton u l-identità tiegħu hekk kif imsawra mill-Gran Mastru Antoine De Paule, ser tibda tilqa’ lil dawk kollha li jgħaddu minn din id-daħla. Ser tibda tilqa’ lill-mistednin u d-dinjitarji, il-Maltin u l-barranin kollha li se jkun jeħtiġilhom iżuru dan il-Palazz.

Ilkoll ser jirfsu t-tarġa tal-istorja fil-preżent hekk kif jidħlu fir-residenza uffiċjali tal-Presidenza tar-Repubblika ta’ Malta. U ma’ kull pass, jerġgħu jġeddu l-pedament tal-istorja li fuqu jistrieħ il-preżent u li ser jibqa’ jixpruna l-futur.

Qabel nagħlaq, nixtieq nirringrazzja lill-membri tal-Bord tal-Għażla li għenuni nagħżel lill-iskultur Austin Camilleri, u d-disinn tal-Perit Andrew Sultana għat-twettiq ta’ dan il-proġett.

Dawn kienu l-mibki Fr Marius Zerafa, il-Perit Richard England u l-Perit Konrad Thake, u Dr Sandro Debono.

Ringrazzjament mistħoqq imur għall-ħaddiema kollha tal-Uffiċċju tiegħi, u l-ħaddiema ta’ Sant’Anton.

Prosit trid tingħata lill-kumpanija Hallmann, li ħadet ħsieb il-bini tal-proġett, u lill-ħaddiema kollha tagħhom li wettqu x-xogħol.

Heritage Malta u s-Sovrintendenza tal-Wirt Kulturali tal-kooperazzjoni tagħhom, speċjalment il-Perit David Zahra u ċ-Chairman is-Sur Mario Cutajar.

Ħajr partikolari lill-Poeta Lawreat Maria Grech Ganado li nisġet il-kliem li hemm minquxa fil-funtana.

Fl-aħħar nett, grazzi lil dawk kollha li b’xi mod kellhom parti biex proġett bħal dan jitwettaq.

Nispera li x-xogħol li sar jiġi apprezzat u ammirat minn kull min ikollu bżonn iżur dan il-Palazz.

Skip to content