Inġbarna hawn illejla għal din l-attività annwali, li issa daħlet għat-tlieta u tletin (33) edizzjoni tagħha.
Illejla hija l-ewwel darba li qed issir din l-attività minn mindu l-Istitut tal-Ġurnalisti Maltin ġie rikonoxxut b’mod uffiċċjali bħala trade union f’pajjiżna.
Dan il-pass jawgura tajjeb għas-settur ġurnalistiku, u għandu jsaħħaħ ir-rikonoxximent li l-ġurnaliżmu huwa professjoni li jistħoqqlu protezzjoni u appoġġ .
Jidhirli illi huwa pass fid-direzzjoni t-tajba, illi din is-sena, l-Awards ġew miftuħa għal kull min jaħdem fil-qasam ġurnalistiku u tal-midja, mhux biss għall-membri tal-IĠM.
L-għan aħħari ta’ dawn il-premjijiet huwa r-rikonoxximent lejn ix-xogħol indispensabbli li tagħmlu fis-settur tagħkom, u dan il-ftuħ jawgura tisħiħ tal-għaqda li għandu jkun hemm bejnietkom.
Mill-qasam investigattiv, għal dak ambjentali, għal dak legali u politiku, il-ħidma ta’ kull ġurnalist iddur mal-kunċett tat-twassil tal-aħbar b’mod ċar u konkret, u fuq kollox b’mod onest u veritier, bl-iskop li jagħti informazzjoni oġġettiva.
Huwa għalhekk, li kif kemm-il darba sħaqt, il-ġurnalist għandu dmir importanti soċjali lejn is-soċjetà tagħna, li jmur ‘lil hinn minn sempliċiment individwu li jirrapporta x’ġara.
Il-professjoni tagħkom iġġorr magħha responsabbiltà kbira li tinfurmaw, b’mod ċar u korrett, lill-pubbliku li hemm hemm barra.
L-oġġettività fil-preżentazzjoni hija kruċjali; jekk l-oġġettività tkun nieqsa, hemm ir-riskju li jiżdiedu l-preġudizzji u polarizzazzjoni li jxaqilbu lejn estremitajiet, u tissaħħaħ, flok tixxejjen, ir-realtà tal-firxa ta’ fake news; problema li rnexxielha tinfed f’kull strata tas-soċjetajiet b’mod globali, u li jidher li kibret mal-firxa tat-teknoloġija fil-qasam tal-aħbar.
Fl-aħħar sondaġġ li sar u li ġie ppreżentat fl-Istat tan-Nazzjon ta’ din is-sena, juri kif aktar u aktar Maltin, preżentement sebgħin fil-mija (70%), qed jippreferu l-mezzi tal-midja soċjali biex jinfurmaw lilhom infushom.
Dan iġib miegħu dmirijiet ġodda għall-ġurnalist u l-pjattaformi ta’ aħbarijiet lokali fejn il-ġurnalist għandu jivverifika s-sorsi tiegħu u fuq kollox iwassal l-aħbar b’mod dirett u ċar.
Flimkien mad-dmir tagħkom bħala x-xandara tal-aħbar lill-poplu, il-fergħa eżekuttiva għandha wkoll l-irwol li tipproteġi, bil-mezzi kollha li jkollha, ix-xogħol tal-ġurnalist.
Il-Gvern, tramite l-Ministeru għall-Ġustizzja, qed iwettaq konsultazzjoni pubblika dwar ir-Riforma fil-Midja. Dan huwa pass importanti li ilu ġej. Huwa d-dmir tas-soċjetà illi ssostni lil ġurnalist fid-doveri tiegħu li jinforma lis-soċjetà.
In-naħa l-oħra tal-munita hija illi l-poplu għandu dritt li jkun infrumat. Għalhekk, din ir-rabta intrinsika bejn min jipprovdi tagħrif dwar l-aħbar, u li l-poplu jirċievi l-aħbar, hija bażilari għal soċjetà demokratika fejn id-drittijiet u d-doveri fil-qasam tal-informazzjoni kwotidjana huma magħġuna fit-tessut demokratiku tas-soċjetà.
Inħeġġeġ lill-IĠM u lil kull min jaħdem fis-settur biex jagħtu l-kontribut tagħhom fl-ifformular ta’ din ir-riforma.
Hemm il-bżonn ta’ strutturi li jassiguraw għajxien diċenti lil dawk li jidħlu f’din il-professjoni, li ġġib magħha kundizzjonijiet ta’ xogħol iebsa u f’ċerta ċirkostanzi riskjużi.
Din hija neċċessità; Nifhem li preżentement, wieħed mill-akbar uġiegħ ta’ ras fis-settur ġurnalistiku huwa n-nuqqas ta’ ġurnalisti, u waħda mir-raġunijiet għal dan in-nuqqas hija propju il-kundizzjonijiet tax-xogħol, u l-ħlas għax-xogħol.
Għalhekk, il-mistoqsija f’dan ir-rigward, tiġi waħedha: X’irridu nagħmlu sabiex inħeġġu aktar żgħażagħ u mħuħ investigattivi u ġodda sabiex jissieħbu f’dan is-settur ferm kruċjali? Għalhekk hija bżonnjuża r-riforma, illum qabel għada.
Hawn jidħol l-irwol tal-ġurnalisti kurrenti u anke dawk veterani, li bil-kitba u r-rappurtaġġ tagħhom, għandhom jippromwovu ġurnaliżmu matur, etiku u rispettat, u jkunu ta’ eżempju għaż-żgħażagħ li jidħlu fis-settur.
Jekk il-ġurnaliżmu jiġi pprattikat b’mod etiku u b’integrità, għandu s-saħħa li jispira diversi individwi, fosthom dawk li għadhom żgħar, biex jidħlu għal din il-professjoni bl-għan li jipproteġu u jippromwovu, jinfurmaw dwar fatti, janalizzaw sitwazzjonijiet u wkoll iħeġġu l-użu tal-libertà tal-espressjoni li tkun imsejsa fuq l-għarbiel u l-analiżi ta’ informazzjoni li tasal għand il-poplu, u fuq kollox u dejjem b’rispett lejn il-verità.
Il-ħidma ma tiqafx hawn, anzi, trid tkompli. B’mod konġunt, il-Gvern u l-partijiet interessati kollha jridu jtejbu l-aċċess għall-informazzjoni u b’hekk jitnaqqsu l-ostakli għar-rikjesti magħmulha minnkom il-ġurnalisti, fosthom it-Talba għal-Libertà tal-Informazzjoni (Freedom of Information Requests).
Dan il-pass mhux biss isaħħaħ il-pożizzjoni ta’ Malta fl-indiċi tal-World Freedom Press Index, fejn tul din l-aħħar sena, Malta avvanzat sitt postijiet meta mqabbel mas-sena l-oħra, iżda għaliex f’dan is-settur, il-verità u s-sewwa għandhom dejjem ikunu il-kumpass reġġenti.
Il-libertà tal-midja mhijiex privileġġ għall-ftit, iżda garanzija għal kulħadd. Minkejja li l-liġijiet lokali u anke internazzjonali, bħall-Att Ewropew dwar il-Libertà tal-Midja, jipprovdu tisħiħ fil-protezzjoni tal-ġurnalisti, il-leġiżlazzjoni waħedha ma tistax toħloq il-kultura ta’ rispett li l-ġurnaliżmu jeħtieġ mingħajr ma, lkoll kemm aħna, nirrikonoxxu r-rabta bejn il-midja, u d-dritt tal-poplu li l-midja tinfurmah b’mod konkret.
Meta dawn ikunu nieqsa, inħoss li dan ikun ifisser illi l-awtonomija tal-individwi, id-dritt tal-individwu li jagħżel b’mod ħieles, għax ikun infurmat, qed ikunu mirfusa.
Sinjuri,
B’ħarsa ħafifa madwar id-dinja, nindunaw kemm is-sitwazzjoni ġeo-politika tinsab f’qagħda kritika, u speċjalment f’żoni ta’ konflitt bl-armi, taffettwa l-ħajja ta’ kuljum ta’ eluf ta’ individwi u ċittadini.
Din testendi wkoll għall-ġurnalisti li, bi qlubija, dedikazzjoni u sagrifiċċji kbar, jiffaċċjaw ostakli kbar ħafna biex jagħmlu xogħolhom u jirrappurtaw, is-sitwazzjoni f’żoni ta’ konflitt.
Fuq dan l-aspett, infakkru fil-ġurnalisti li nqatlu fil-Medda ta’ Gaża minn mindu beda l-konflitt f’Ottubru tal-2022.
Ix-xogħol u s-sagrifiċċju ta’ dawn l-irġiel u n-nisa li jħallu kollox warajhom u jiddedikaw il-ħajja tagħhom biex jinfurmawna għandu jingħata piż. Nemmen li għandu jingħata piż li jekk ikun sar feriment jew qtil ta’ ġurnalist waqt li qiegħed fuq il-lant tax-xogħol tiegħu, għandu jingħata rikonoxximent li huwa reat aggravat.
Iżda l-konflitti m’humiex biss dawk bl-armi. Hemm il-konflitti tal-interessi, ta’ dawk illi ma jkunx jaqblilhom li jkun hemm investigazzjonijiet fuq l-aġir tagħhom, speċjalment meta jkun aġir illi jkun ta’ dannu għas-soċjetà imma ta’ gwadann għall-ftit.
Ma nistax ma nsemmix, dak li ġara Ruma, żewġt iljieli ilu u nħeġġiġkom biex, kif l-assoċjazzjonijiet kienu hemm wara dan il-ġurnalist, biex jiddefendu mhux biss lilu imma d-dritt tagħhom li jagħmlu xogħolhom sew, imma llum li sirtu union, tkunu hemm għal xulxin. Hemm hi s-saħħa, u importanti li mal-aħbar turu lill-poplu wkoll kif tgħixu minn ġurnata għall-oħra; is-sigħat li taħdmu, kemm il-pagi mhux relatati mas-sagrifiċċju li hemm f’dan ix-xogħol. Lill-poplu tridu tinfurmawh dwar hekk ukoll, u l-poplu jrid jifhem li hu wkoll għandu dritt li jiġi infurmat. Intom għandkom l-għodda biex tinfurmawh. Nara li hi nieqsa din is-sinerġija li għandu jkun hemm bejn poplu li jirrikonoxxi l-istat ta’ fatt fuq liema bażi hu mibni, u intom bħala professjoni.
Illejla, hekk kif qed niċċelebraw il-ġurnaliżmu u l-importanza li jkollna livell għoli ta’ twassil tal-aħbar, ejjew niftakru li kull storja riċerkata, kull investigazzjoni li tiġi segwita, u kull mistoqsija diffiċli li ssir, qed tikkontribwixxi għat-tisħiħ tas-sistema demokratika tagħna, sistema li, le, mhix perfetta, iżda li f’dawn l-aħħar snin, kien hemm twessiegħ tal-firxa ta’ tmexxija.
Ir-riformi li jsaħħu l-professjoni ġurnalistika għandhom ikun u parti integrali minn dan it-twessiegħ li huwa dritt tal-poplu fi stat demokratiku, u jiżgura il-governanza tajba li hija s-sinsla tal-kunċett bażilari tad-demokrazija li t-tmexxija fl-aħħar mill-aħħar hija tal-poplu, u l-poplu jixraqlu l-aħjar minn kull aspett.
Nifraħ mill-ġdid lil dawk kollha li ġew rikonoxxuti llejla għal ħidmiethom u nirringrazzjakom l-impenn tagħkom għall-verità, l-eżattezza, u d-dmir pubbliku li jagħmilkom sħab fil-proġett demokratiku ta’ pajjiżna.
Kull riproduzzjoni ta’ dan id-diskors teħtieġ permess minn qabel mill-Uffiċċju tal-President ta’ Malta. Jekk jogħġbok ikkuntattja l-Uffiċċju tar-Relazzjonijiet Pubbliċi fuq [email protected] u [email protected].